Chuyện ít biết về dịch bệnh ở Việt Nam xưa: Dịch bệnh và cái đuôi con chuột

Chuyện ít biết về dịch bệnh ở Việt Nam xưa: Dịch bệnh và cái đuôi con chuột
Covid -19 là dịch bệnh tiếp theo trong lịch sử dịch tễ Việt Nam. Theo “Đại Việt sử ký toàn thư”, dịch bệnh ở Việt Nam xuất hiện lần đầu vào năm 1.100, triều vua Lý Nhân Tông. Từ đó cho đến năm 1789, Việt Nam 9 lần xảy ra dịch. Dịch bệnh không chỉ lây lan trong dân chúng mà còn cả trong quân đội.
Trong 75 năm xảy ra 70 trận dịch  

Năm 1775, nhiều binh lính nhà Trịnh bị chết vì dịch tả nên tướng Hoàng Ngũ Phúc đã phải cho quân rút khỏi Quảng Nam kéo về thành Phú Xuân. Vì sử biên niên chủ yếu ghi chép việc làm của vua, chép về dịch  bệnh  rất sơ lược. Trong số 9 trận dịch thì có  5 trận  lây lan trên phạm vi rất rộng còn lại xảy ra ở phạn vi địa phương. Lớn nhất và cũng  nguy hiểm  là trận  dịch xảy ra vào 10-1757 ở một số vùng thuộc  trấn Sơn Tây.

Theo “Đại Nam thực lục chính biên”, từ năm 1820-1895, Việt Nam xảy ra 70 trận  dịch bệnh lớn nhỏ. Tháng 6-1820,  dịch bắt đầu phát ra từ một số tỉnh miền Tây Nam Bộ rồi  lan ra toàn quốc làm chết  206.835 người trong đó có thi hào Nguyễn Du. Từ 11-1887 đến tháng 6-1888, dịch đậu mùa hoành hành  ở  Quảng Ngãi làm  chết 13.934 người. Năm 1888, ở Hà Nội xảy ra  dịch tả  khiến nhiều người  bị chết. Không chỉ có dân Việt mà lính Pháp cũng không thoát được virus tả  nên chính  quyền  khi đó phải tổ chức cách ly trong  “Trường  thi Hương”  (nay là Thư viện Quốc gia-phố Tràng Thi). Chính quyền cũng cách ly dân các phố bị bệnh.

Trong cuốn “Lịch sử Hà Nội” (Histore de Hanoi), tác giả Phillip Papin viết:  “Có khoảng 6.000 người chết, đó là  con số rất lớn vì giai đoạn  này dân số Hà Nội khoảng 10 vạn”. Còn  cuốn “Xứ Đông thuộc  Pháp-Những kỷ niệm” (L’Indochine Francaise: Souvenirs)  của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer  (1897-1902)  đã viết về trận dịch hạch năm 1902 và 1903. Lo sợ bệnh dịch, nhiều gia đình đã đưa con cái và cha mẹ già về quê, lao động nhập cư các tỉnh cũng chuồn lẹ khỏi Hà Nội.

Chuyện ít biết về dịch bệnh ở Việt Nam xưa: Dịch bệnh và cái đuôi con chuột

Dịch hạch xuất hiện ở Hà Nội năm 1902 được cho do công nhân Trung Quốc sang Việt Nam làm đường  sắt mang theo (Ảnh minh họa)

Một cuốn sách khác là  “Kẻ chinh phục” (Le Conquérant) của Herbert Wild viết về kinh tế Hà Nội những năm đầu thế kỷ 20 đã đánh giá vai trò của lao động nhập cư. Họ  đến từ các tỉnh làm phu ở các xí nghiệp, nhà máy, cơ sở dịch vụ, cửa hiệu buôn bán, giúp việc cho nhiều gia đình, lại có cả  người sống bám vào  mặt đường. Nhưng tác giả cũng đưa ra mặt trái là khi thành phố này có dịch  tả năm 1910 và 1914 thì khá đông trong số họ đã trở về quê khiến  phố xá thưa vắng  gây  thiếu hụt lao động trầm trọng.

Dịch hạch xuất hiện ở Hà Nội năm 1902 được cho do công nhân Trung Quốc sang Việt Nam làm đường  sắt mang theo. Dù  họ bị chính quyền bắt cách ly trong Văn Miếu nhưng vi trùng gây bệnh truyền qua chuột khiến dịch  đã lây lan ra khắp thành phố. Và một chiến dịch mua đuôi  chuột đã được nhà chức trách đưa ra với lý lẽ đầy thuyết phục, “chỉ cần họ nộp cái  đuôi thì chính quyền sẽ không phải giải quyết cái xác”. Nhưng khốn thay, đây lại là cơ hội kiếm tiền của nhiều kẻ vô lương, bọn họ nuôi chuột ở ngoại ô, mua ở các tỉnh  giết lấy đuôi nộp cho cảnh sát lĩnh tiền. Song như thế vẫn còn tử tế vì có bọn  khốn nạn hơn khi chỉ cắt đuôi rồi thả  ra. Chuột rất mắn đẻ nên chẳng bao lâu bọn họ lại có cái đuôi nộp cho cảnh sát.

Tình người trong dịch

theo nguoiduatin.vn

Back to top button